Nie chodzi o to, że nie wiemy, jak karmić. Chodzi o to, że przez sto lat uczono nas nie ufać własnemu ciału.
Karmienie piersią jest z nami od zawsze.
To wiedza zapisana w ciele, w odruchach noworodka i w gestach kobiet. Przez tysiące lat była przekazywana z pokolenia na pokolenie — przez obserwację, bliskość i wspólne życie. Aż do momentu, w którym uznano, że ciało trzeba uporządkować, uregulować i podporządkować zegarowi.
1906 — początek końca intuicji
W 1906 roku Adalbert Czerny i Arthur Keller z Wrocławia opublikowali książkę o żywieniu dzieci, w której zaproponowali sztywny schemat karmienia niemowląt: pięć karmień na dobę, o stałych porach, niezależnie od sygnałów dziecka.
Było to zgodne z duchem epoki — wiarą w dyscyplinę, kontrolę i medyczny autorytet. Ale dla karmienia piersią miało to konsekwencje dalekosiężne:
- karmienie „na żądanie” przestało być normą,
- rzadkie przystawianie osłabiało laktację,
- płacz dziecka przestawał być interpretowany jako komunikat.
Ten model przez kolejne dekady systematycznie podkopywał karmienie piersią, torując drogę karmieniu sztucznemu, które dużo łatwiej podporządkować zegarkowi.
Pokolenia bez wzorca
W XX wieku, szczególnie w krajach uprzemysłowionych, dorosły całe pokolenia kobiet, które:
- nie widziały karmienia piersią w swoim otoczeniu,
- nie miały rodzinnych wzorców,
- słyszały, że „mleko może być za słabe”, a dziecko „musi się nauczyć przerw”.
Karmienie piersią przestało być wiedzą ucieleśnioną. Stało się problemem do rozwiązania.
Dlatego dziś uczymy się go nie z obserwacji innych kobiet, ale z książek, badań i wykresów. Nauka przyszła nam z pomocą — ale przyszła w świat, który utracił ciągłość doświadczenia.
Po jednym z wykładów podeszła do mnie kobieta pracująca na misjach. Powiedziała coś, co głęboko mnie poruszyło:
„W Afryce od udanej laktacji zależy życie. To, o czym mówisz tutaj, opierając się na badaniach naukowych, tam po prostu się dzieje. Oni robią to dokładnie tak — nie dlatego, że ktoś im to zalecił, ale dlatego, że widzą, że to działa. I że to pozwala żyć.”
To zdanie pokazuje różnicę między wiedzą żywą a wiedzą odzyskiwaną.
Powrót do piersi… przez butelkę
Gdy pod koniec XX wieku nauka zaczęła „odkrywać” wartość karmienia piersią, robiła to w świecie wychowanym na karmieniu sztucznym. Nic więc dziwnego, że pierwsze nowoczesne zalecenia dotyczące karmienia piersią były w dużej mierze przeniesieniem logiki karmienia butelką na pierś.
Kobieta:
- pochylona nad dzieckiem,
- dziecko ułożone bokiem lub półsiedząco,
- pierś „podawana” do ust,
- pierś trzymana i kształtowana przez cały czas karmienia.
2002 — lepiej, ale wciąż kontrolnie
W 2002 roku opublikowano w Wielkiej Brytanii prospektywne badanie kohortowe, które wykazało, że:
- kształtowanie piersi,
- stosowanie pozycji krzyżowej w kołysce
zwiększają częstość karmienia piersią sześć tygodni po porodzie w porównaniu ze zwykłą opieką.
Na tej podstawie zmieniono zalecenia: zamiast „karmienia jak butelką” zaczęto uczyć:
- prostych linii ciała,
- ułożenia „brzuszek do brzuszka”,
- aktywnej kontroli przystawienia.
Ten model był szeroko nauczany także w Polsce — i w wielu miejscach jest nauczany do dziś.
2007 — dziecko odzyskuje głos
W 2007 roku Suzanne Colson opublikowała badania nad odruchami noworodków w karmieniu piersią. Po raz pierwszy tak wyraźnie pokazano, że:
- noworodek jest kompetentny,
- potrafi sam znaleźć pierś,
- jego ruch, napięcie i pozycja regulują ssanie,
- grawitacja wspiera fizjologię.
* Więcej informacji o odruchach znajdziesz TUTAJ
Równolegle zaczęły się pojawiać publikacje o znaczeniu:
- kontaktu skóra do skóry,
- breast crawling,
- wczesnej regulacji sensorycznej.
Pozycjonowanie biologiczne — powrót do źródeł
Tak narodziła się koncepcja pozycjonowania biologicznego — nie jako kolejna technika, lecz jako zmiana perspektywy:
- z kontroli na zaufanie,
- z instrukcji na obserwację,
- z jednego schematu na dopasowanie.
To nie była nowa wiedza.
To było przypomnienie tego, co ciało wiedziało od zawsze.
2021 — ryzyko powtórzenia błędu
W 2021 roku pojawiło się pierwsze w Polsce szkolenie dla specjalistów, prowadzone przez lekarkę i fizjoterapeutkę, które w całości poświęcone było ewolucji pozycjonowania w karmieniu piersią w ostatnich 20 latach i idei pozycjonowania biologicznego.
I tu pojawia się paradoks:
część specjalistów próbuje ponownie zamknąć tę koncepcję w sztywne ramy. Tak jakby historia miała zatoczyć koło.
Pozycjonowanie biologiczne nie jest „jedyną słuszną pozycją”.
Jest relacją dwóch ciał.
Na szczęście szkolenie to jest co roku aktualizowane, otrzymuje międzynarodowe punkty CERPs od IBLCE, a coraz więcej specjalistów w Polsce wchodzi w ten sposób myślenia.
Więcej informacji o szkoleniu znajdziesz TUTAJ
Dzięki temu mamy w Polsce coraz częściej mogą otrzymywać wsparcie na najwyższym poziomie.
Nie według zegarka.
Nie według schematu.
Nie według jednej „właściwej” pozycji.
Ale na miarę siebie i swojego dziecka — ich ciał, ich historii i ich relacji.
Bo karmienie piersią nie potrzebuje kontroli.
Potrzebuje zaufania.
Jak powiedziała jedna z matek po konsultacji:
Pierwszy raz nikt nie próbował mnie poprawiać. Po prostu pozwolono nam być razem. A moje dziecko wiedziało, co robić.
I może właśnie na tym polega prawdziwy postęp:
nie na tym, że wiemy coraz więcej,
ale na tym, że w końcu przestajemy przeszkadzać naturze.
Autor: lek. Agnieszka Browarska IBCLC
Źródła
- Czerny A., Keller A. Des Kindes Ernährung, Ernährungsstörungen und Ernährungstherapie (1906).
- Apple R. D. Mothers and Medicine: A Social History of Infant Feeding, 1890–1950 (1987).
- World Health Organization & UNICEF. Protecting, Promoting and Supporting Breastfeeding: The Special Role of Maternity Services (1989).
- Wolf J. H. Don’t Kill Your Baby: Public Health and the Decline of Breastfeeding in the Nineteenth and Twentieth Centuries (2001).
- Ingram J., Johnson D., Greenwood R. Breastfeeding in Bristol: teaching good positioning and support from birth improves breastfeeding rates (2002).
- Renfrew M. J. i in. Support for healthy breastfeeding mothers with healthy term babies (2005).
- Colson S. Maternal breastfeeding positions and the newborn (2007).
- Colson S., Meek J., Hawdon J. Optimal positions for the release of primitive neonatal reflexes stimulating breastfeeding (2008).
- Widström A.-M. i in. Newborn behaviour to locate the breast when skin-to-skin (2011).
- Moore E. R., Bergman N., Anderson G. C., Medley N. Early skin-to-skin contact for mothers and their healthy newborn infants (2016).
- Colson S. Biological Nurturing: Instinctual Breastfeeding (2019).